بزرگترین صادر کننده زعفران جهان؛ بررسی آمار صادرات و جایگاه ایران در بازار جهانی
زعفران یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی در تجارت بینالمللی است. کیفیت بالا، ارزش اقتصادی، کاربرد گسترده در صنایع غذایی و دارویی و تقاضای بازارهای مختلف باعث شده است این محصول جایگاه ویژهای در تجارت جهانی داشته باشد. اما وقتی صحبت از بزرگترین صادر کننده زعفران میشود، باید میان سه موضوع تفاوت قائل شویم: میزان تولید، ارزش صادرات و حجم صادرات.
ایران با تولید بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد زعفران جهان، بزرگترین تولیدکننده این محصول است؛ بااینحال، در آمار تجارت بینالمللی، کشورهایی مانند اسپانیا نیز به دلیل واردات، بستهبندی و صادرات مجدد زعفران جایگاه بالایی دارند. به همین دلیل، رتبه نخست صادرات لزوماً به معنای تولید بیشتر نیست.
در این مقاله، با بررسی آمار سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، کشورهای مهم صادرکننده زعفران، ارزش و حجم صادرات آنها و جایگاه ایران در بازار جهانی را بررسی میکنیم. همچنین فرصتهای تجاری و راهکارهای افزایش سهم ایران از ارزش افزوده این محصول را از نگاه B2B توضیح خواهیم داد.
بزرگترین صادر کننده زعفران جهان کدام کشور است؟
بر اساس دادههای گزارششده در پایگاه WITS بانک جهانی، با استفاده از اطلاعات تجارت سازمان ملل (UN Comtrade)، اسپانیا در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بالاترین ارزش صادرات ثبتشده زعفران را در میان کشورهای گزارشدهنده داشته است.
ارزش صادرات زعفران اسپانیا در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۶٫۲۲ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰٫۹۴ میلیون دلار ثبت شده است. این ارقام نشان میدهند اسپانیا یکی از مهمترین مراکز تجارت جهانی زعفران است؛ اما نباید آن را با بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان اشتباه گرفت.
ایران همچنان بزرگترین تولیدکننده زعفران در جهان است و بخش مهمی از زعفرانی که در بازارهای بینالمللی عرضه میشود، از مزارع ایران تأمین میشود. بخشی از این محصول پس از ورود به کشورهای دیگر، فرآوری و بستهبندی شده و دوباره به بازارهای جهانی صادر میشود.
بنابراین، پاسخ به این پرسش به شاخص مورد بررسی بستگی دارد:
- بزرگترین تولیدکننده زعفران: ایران
- بالاترین ارزش صادرات ثبتشده در دادههای WITS برای سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵: اسپانیا
- یکی از مهمترین مراکز فرآوری و صادرات مجدد: اسپانیا
آمار صادرات زعفران جهان در سال ۲۰۲۴
برای بررسی جایگاه کشورها، باید علاوه بر ارزش صادرات، حجم فیزیکی محمولههای صادراتی را نیز در نظر گرفت. ارزش صادرات نشاندهنده مبلغ ثبتشده تجارت است؛ درحالیکه حجم صادرات مقدار زعفران فروختهشده را بر اساس وزن نشان میدهد.
جدول زیر کشورهای مهم صادرکننده زعفران را در سال ۲۰۲۴ بر اساس اطلاعات WITS بانک جهانی نمایش میدهد.
جدول ارزش و حجم صادرات زعفران در سال ۲۰۲۴
کشور صادرکننده | ارزش صادرات (میلیون دلار) | حجم صادرات گزارششده |
اسپانیا | ۵۶٫۲۲ | گزارش نشده |
هلند | ۸٫۵۸ | ۳۵٬۶۹۷ کیلوگرم |
عمان | ۵٫۴۳ | ۹٬۹۵۳ کیلوگرم |
فرانسه | ۴٫۳۳ | گزارش نشده |
هند | ۳٫۶۱ | ۱۰٬۱۹۳ کیلوگرم |
بلژیک | ۲٫۹۰ | ۲۳٬۲۵۵ کیلوگرم |
لهستان | ۲٫۵۴ | ۲٬۳۰۸ کیلوگرم |
یونان | ۲٫۴۰ | گزارش نشده |
ایتالیا | ۲٫۱۹ | ۲۱٬۱۴۹ کیلوگرم |
آلمان | ۱٫۷۱ | ۱٬۴۶۹ کیلوگرم |
منبع: پایگاه WITS بانک جهانی، دادههای تجارت زعفران با کد تعرفه HS 091020، سال ۲۰۲۴. ارقام ارزش از هزار دلار به میلیون دلار تبدیل شدهاند.
نکته مهم درباره جدول: در برخی ردیفها، پایگاه آماری ارزش صادرات را ثبت کرده، اما مقدار وزنی را نمایش نمیدهد. عبارت «گزارش نشده» به معنی صفر بودن صادرات نیست. همچنین این جدول فقط کشورهای دارای داده گزارششده را نشان میدهد و نباید آن را فهرست کامل تمام صادرکنندگان جهان دانست.
آمار صادرات زعفران جهان در سال ۲۰۲۵
دادههای سال ۲۰۲۵ نیز نشان میدهند اسپانیا همچنان بالاترین ارزش صادرات ثبتشده را در میان کشورهای گزارشدهنده دارد. ارزش صادرات این کشور از حدود ۵۶٫۲۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ به حدود ۷۰٫۹۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
در این سال، هند، فرانسه، بلژیک، عمان و هلند نیز در میان کشورهای دارای ارزش صادرات قابلتوجه قرار گرفتهاند.
جدول ارزش و حجم صادرات زعفران در سال ۲۰۲۵
کشور صادرکننده | ارزش صادرات (میلیون دلار) | حجم صادرات گزارششده |
اسپانیا | ۷۰٫۹۴ | گزارش نشده |
هند | ۶٫۰۸ | گزارش نشده |
فرانسه | ۵٫۳۹ | گزارش نشده |
بلژیک | ۴٫۳۰ | ۷۵٬۳۸۵ کیلوگرم |
عمان | ۳٫۰۹ | ۶٬۰۸۰ کیلوگرم |
هلند | ۲٫۵۴ | ۱۶٬۴۴۴ کیلوگرم |
لهستان | ۲٫۴۸ | گزارش نشده |
ایتالیا | ۲٫۱۶ | گزارش نشده |
یونان | ۱٫۹۳ | ۴٬۵۷۰ کیلوگرم |
آلمان | ۱٫۶۷ | ۲٬۸۳۳ کیلوگرم |
منبع: پایگاه WITS بانک جهانی، دادههای تجارت زعفران با کد تعرفه HS 091020، سال ۲۰۲۵.
در تفسیر این جدول باید به یک موضوع توجه کرد: حجم صادرات در همه ردیفها گزارش نشده است. بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس ارزش صادرات، درباره بیشترین وزن زعفران صادرشده توسط کشورها قضاوت کرد.
همچنین اتحادیه اروپا در دادههای WITS بهعنوان یک واحد تجاری جداگانه نمایش داده میشود؛ اما چون اتحادیه اروپا یک کشور نیست، در جدول کشورهای صادرکننده قرار نگرفته است.
چرا اسپانیا در آمار صادرات زعفران رتبه بالایی دارد؟
اسپانیا یکی از بازیگران مهم تجارت جهانی زعفران است. این کشور علاوه بر تولید داخلی، در واردات، فرآوری، درجهبندی، بستهبندی و صادرات مجدد زعفران فعالیت دارد.
یکی از شواهد مهم درباره نقش تجاری اسپانیا، آمار واردات این کشور در سال ۲۰۲۴ است. طبق دادههای WITS، اسپانیا در این سال حدود ۴۵٬۳۵۱ کیلوگرم زعفران به ارزش ۵۶٫۳۴ میلیون دلار وارد کرده است. از این مقدار، حدود ۳۹٬۶۴۹ کیلوگرم به ارزش ۵۰٫۷۴ میلیون دلار از ایران تأمین شده است.
این آمار نشان میدهد ایران یکی از تأمینکنندگان اصلی زعفران موردنیاز بازار اسپانیاست. بخشی از زعفران واردشده میتواند پس از فرآوری، بستهبندی و عرضه با برندهای تجاری به بازارهای دیگر صادر شود.
مهمترین مزیتهای تجاری اسپانیا عبارتاند از:
- دسترسی به بازار مصرف اروپا
- برخورداری از شرکتهای فعال در فرآوری و بستهبندی زعفران
- تجربه در بازاریابی و عرضه محصولات با برندهای تجاری
- شبکه توزیع بینالمللی
- امکان صادرات زعفران در بستهبندیهای مختلف
در نتیجه، رتبه بالای اسپانیا در آمار صادرات را باید با توجه به نقش آن در زنجیره تجارت جهانی تحلیل کرد، نه فقط میزان تولید داخلی.
ایران؛ بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان
ایران مهمترین قطب تولید زعفران در جهان است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، ایران حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد تولید جهانی زعفران را در اختیار دارد.
بخش عمده تولید این محصول در استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی انجام میشود. تجربه کشاورزان، شرایط اقلیمی مناسب و سابقه طولانی کشت زعفران باعث شدهاند ایران جایگاه ویژهای در تأمین این محصول داشته باشد.
مهمترین مزیتهای ایران در بازار جهانی زعفران
- ظرفیت بالای تولید و تأمین سفارشهای عمده
- تنوع محصول از نظر نوع و درجهبندی
- تجربه گسترده در کشت، برداشت و فرآوری
- دسترسی به شبکه تولیدکنندگان و تأمینکنندگان
- امکان عرضه زعفران فلهای و بستهبندیشده
با وجود این مزیتها، سهم ایران از ارزش نهایی زعفران در بازارهای بینالمللی میتواند با توسعه برندهای صادراتی، بستهبندی حرفهای و فروش مستقیم افزایش پیدا کند.
جایگاه ایران در آمار صادرات زعفران چگونه بررسی میشود؟
یکی از نکات مهم در تحلیل تجارت زعفران، تفاوت میان آمار صادرات ثبتشده در کشور مبدأ و آمار واردات ثبتشده در کشور مقصد است.
برای مثال، در سال ۲۰۲۴ اسپانیا حدود ۳۹٬۶۴۹ کیلوگرم زعفران از ایران وارد کرده است. ارزش این واردات حدود ۵۰٫۷۴ میلیون دلار گزارش شده است.
در همان سال، دادههای وارداتی اتحادیه اروپا نیز حدود ۵۳٬۵۳۰ کیلوگرم زعفران به ارزش ۶۹٫۵۵ میلیون دلار را با مبدأ ایران ثبت کردهاند.
این ارقام نشان میدهند زعفران ایران در تجارت بینالمللی حضور مهمی دارد؛ اما برای مقایسه دقیق صادرات کشورها باید مشخص باشد که از آمار صادرات مستقیم، آمار واردات شرکای تجاری یا دادههای صادرات مجدد استفاده میکنیم.
بنابراین، نبودن نام ایران در برخی فهرستهای صادرات مستقیم WITS را نباید به معنی نداشتن صادرات دانست. ممکن است اطلاعات صادراتی کشور مبدأ در آن مجموعه داده به همان شکل گزارش نشده باشد، درحالیکه کشورهای مقصد واردات خود از ایران را ثبت کردهاند.
تفاوت تولید، صادرات مستقیم و صادرات مجدد زعفران چیست؟
برای شناخت درست بزرگترین صادر کننده زعفران، آشنایی با سه مفهوم تجاری ضروری است.
تولید زعفران
تولید به مقدار زعفرانی گفته میشود که در مزارع یک کشور برداشت میشود. ایران در این شاخص رتبه نخست جهان را دارد.
صادرات مستقیم زعفران
صادرات مستقیم زمانی اتفاق میافتد که محصول از کشور تولیدکننده یا تأمینکننده به خریدار خارجی ارسال شود و این معامله در آمار گمرکی ثبت شود.
صادرات مجدد زعفران
در صادرات مجدد، یک کشور زعفران را وارد میکند و پس از انجام فعالیتهایی مانند درجهبندی، بستهبندی یا آمادهسازی تجاری، آن را به کشور دیگری میفروشد.
برای نمونه، اسپانیا در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۹٫۶ تن زعفران از ایران وارد کرده است. این موضوع اهمیت نقش زعفران ایرانی در زنجیره تجارت اسپانیا را نشان میدهد.
این تفاوتها توضیح میدهند چرا ممکن است کشوری در آمار صادرات جایگاه بالایی داشته باشد، اما در تولید جهانی سهم محدودی داشته باشد.
معرفی کشورهای مهم صادرکننده زعفران
علاوه بر ایران و اسپانیا، چند کشور دیگر نیز در تجارت جهانی زعفران نقش دارند. شناخت این کشورها برای شرکتهای بازرگانی، خریداران عمده و صادرکنندگان اهمیت دارد.
۱. اسپانیا؛ مرکز مهم فرآوری و صادرات مجدد
اسپانیا یکی از مهمترین صادرکنندگان ثبتشده زعفران از نظر ارزش تجاری است. این کشور با تکیه بر شرکتهای بستهبندی، فرآوری و شبکه توزیع، زعفران را به بازارهای مختلف عرضه میکند.
۲. ایران؛ بزرگترین قطب تأمین زعفران
ایران با سهم بالای تولید جهانی، یکی از مهمترین مبدأهای تأمین زعفران برای خریداران بینالمللی است. ظرفیت تولید، تنوع محصول و تجربه کشاورزی از مزیتهای اصلی کشور در این صنعت محسوب میشوند.
۳. افغانستان؛ تولیدکننده رو به رشد زعفران
افغانستان، بهویژه منطقه هرات، در سالهای اخیر در زمینه تولید زعفران توسعه پیدا کرده است. افزایش فعالیتهای کشاورزی و توجه به کیفیت محصول، این کشور را به یکی از تأمینکنندگان قابلتوجه بازار جهانی تبدیل کرده است.
۴. هلند؛ مرکز تجارت و توزیع در اروپا
هلند به دلیل زیرساختهای تجاری و لجستیکی، در واردات و توزیع مواد غذایی و ادویهها نقش دارد. این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۸٫۵۸ میلیون دلار صادرات ثبتشده زعفران داشته است.
۵. عمان؛ بازیگر تجاری در منطقه
عمان نیز در آمار تجارت زعفران حضور دارد. ارزش صادرات ثبتشده این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۵٫۴۳ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۰۹ میلیون دلار بوده است.
۶. هند؛ تولیدکننده و مصرفکننده زعفران
هند علاوه بر تولید زعفران در منطقه کشمیر، بازار مصرف مهمی نیز دارد. زعفران در غذاها، شیرینیها و محصولات سنتی این کشور استفاده میشود. ارزش صادرات ثبتشده هند در سال ۲۰۲۴ حدود ۳٫۶۱ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۵ حدود ۶٫۰۸ میلیون دلار بوده است.
چرا ایران با وجود تولید بالا، در ارزش صادرات از اسپانیا عقبتر دیده میشود؟
این موضوع یکی از مهمترین مسائل اقتصادی صنعت زعفران ایران است. تولید بالا بهتنهایی تضمین نمیکند که تمام ارزش اقتصادی محصول در کشور تولیدکننده باقی بماند.
چند عامل در این موضوع نقش دارند:
۱. فروش زعفران بهصورت فلهای
بخشی از زعفران ایران بهصورت فلهای به کشورهای دیگر فروخته میشود. در کشور مقصد، محصول ممکن است پاکسازی، درجهبندی، بستهبندی و با برند جدید عرضه شود.
در این شرایط، بخشی از ارزش افزوده حاصل از مراحل بعدی زنجیره تجارت در کشور مقصد ایجاد میشود.
۲. محدودیتهای بانکی و تجاری
محدودیت در نقلوانتقال پول، بیمه حملونقل و ارتباط مستقیم با برخی بازارهای جهانی میتواند هزینه فعالیت صادرکنندگان ایرانی را افزایش دهد.
۳. ضعف در برندسازی بینالمللی
خریداران خارجی علاوه بر کیفیت زعفران، به اعتبار برند، ثبات تأمین، بستهبندی و قابلیت پیگیری مبدأ محصول اهمیت میدهند. توسعه برندهای معتبر ایرانی میتواند به افزایش ارزش فروش کمک کند.
۴. نیاز به توسعه فرآوری و بستهبندی
عرضه محصول در بستهبندی مناسب با نیاز بازار مقصد، فرصت بیشتری برای کسب ارزش افزوده فراهم میکند. به همین دلیل، سرمایهگذاری در واحدهای فرآوری و بستهبندی اهمیت زیادی دارد.
مهمترین بازارهای هدف صادرات زعفران ایران
شناخت بازارهای هدف برای شرکتهای فعال در حوزه صادرات زعفران اهمیت زیادی دارد. هر کشور با توجه به فرهنگ مصرف، قدرت خرید، قوانین واردات و شبکه توزیع، شرایط تجاری متفاوتی دارد.
از بازارهای مهم زعفران ایران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسپانیا: یکی از مراکز مهم واردات، فرآوری و صادرات مجدد زعفران.
- چین: بازار مهم واردات زعفران با فرصتهایی برای فروش عمده و تأمین شرکتهای فرآوری.
- امارات متحده عربی: مرکز تجاری منطقهای و مسیر ارتباط با بازارهای مختلف.
- هند: بازار مصرف قابلتوجه با کاربردهای غذایی و سنتی.
- کشورهای اروپایی: بازارهایی با تقاضا برای زعفران دارای کیفیت، اصالت و مدارک معتبر.
برای ورود به هرکدام از این بازارها، بررسی مقررات واردات، الزامات بهداشتی، گواهی مبدأ و استانداردهای محصول ضروری است.
معیارهای انتخاب تأمینکننده زعفران صادراتی
خریداران عمده هنگام انتخاب تأمینکننده نباید فقط قیمت هر کیلوگرم را معیار قرار دهند. کیفیت محصول، اصالت، توان تأمین و مدارک تجاری نیز اهمیت زیادی دارند.
مهمترین معیارها عبارتاند از:
- اصالت و مبدأ محصول: منطقه تولید و کشور مبدأ باید مشخص باشد.
- نتایج آزمایشگاهی: شاخصهای کیفیت باید با روشهای معتبر بررسی شوند.
- ثبات کیفیت: کیفیت محمولههای مختلف باید در محدوده توافقشده باقی بماند.
- نوع زعفران: نوع محصول مانند نگین، سرگل یا پوشال باید در قرارداد مشخص شود.
- بستهبندی: نوع بستهبندی باید با نیاز خریدار و مقررات بازار مقصد هماهنگ باشد.
- مدارک صادراتی: اسناد تجاری و گواهیهای موردنیاز باید پیش از ارسال آماده باشند.
- توان تأمین مستمر: فروشنده باید بتواند سفارش را در حجم و زمان توافقشده تحویل دهد.
استانداردهای مهم کیفیت زعفران در تجارت جهانی
کیفیت زعفران صادراتی فقط با رنگ و عطر ظاهری مشخص نمیشود. در معاملات حرفهای، شاخصهای آزمایشگاهی نقش مهمی در ارزیابی محصول دارند.
سه ترکیب اصلی که در بررسی کیفیت زعفران اهمیت دارند عبارتاند از:
- کروسین: ترکیبی که در قدرت رنگدهی زعفران نقش دارد.
- پیکروکروسین: ترکیبی مؤثر در طعم تلخ زعفران.
- سافرانال: یکی از ترکیبات مهم در عطر ویژه زعفران.
مقدار این ترکیبات تحت تأثیر شرایط کشت، برداشت، خشککردن و نگهداری قرار میگیرد. به همین دلیل، خریداران عمده بهتر است پیش از خرید، نتایج آزمایشگاهی و مشخصات فنی محصول را دریافت کنند.
راهکارهای افزایش سهم ایران از صادرات جهانی زعفران
ایران از نظر تولید، موقعیت بسیار قدرتمندی دارد؛ اما برای افزایش درآمد صادراتی باید علاوه بر فروش محصول خام، به توسعه زنجیره ارزش توجه کند.
توسعه برندهای ایرانی در بازارهای خارجی
برندسازی حرفهای میتواند به معرفی بهتر زعفران ایران و افزایش اعتماد خریداران بینالمللی کمک کند.
افزایش صادرات زعفران بستهبندیشده
عرضه محصول در بستهبندیهای استاندارد و متناسب با نیاز فروشگاهها و شرکتهای غذایی، امکان کسب ارزش افزوده بیشتری ایجاد میکند.
تقویت کنترل کیفیت و رهگیری محصول
ثبت اطلاعات مبدأ، تاریخ برداشت، مشخصات آزمایشگاهی و شرایط فرآوری میتواند اعتماد خریداران را افزایش دهد.
ایجاد ارتباط مستقیم با خریداران عمده
ارتباط با واردکنندگان، شرکتهای بستهبندی و توزیعکنندگان خارجی میتواند وابستگی به واسطهها را کاهش دهد.
تنوعبخشی به بازارهای صادراتی
تمرکز بر چند بازار محدود، ریسک تجاری را افزایش میدهد. بررسی بازارهای جدید و شناخت مقررات آنها میتواند به توسعه پایدار صادرات کمک کند.
جمعبندی؛ جایگاه ایران در بازار جهانی زعفران
ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان است و بخش مهمی از زعفران موردنیاز بازارهای بینالمللی را تأمین میکند. بااینحال، بر اساس دادههای ثبتشده در WITS بانک جهانی، اسپانیا در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بالاترین ارزش صادرات گزارششده را در میان کشورهای نمایشدادهشده داشته است.
این تفاوت به نقش کشورهایی مانند اسپانیا در واردات، فرآوری، بستهبندی و صادرات مجدد مربوط میشود. آمار واردات اسپانیا در سال ۲۰۲۴ نیز نشان میدهد بخش بزرگی از زعفران وارداتی این کشور از ایران تأمین شده است.
بنابراین، مزیت اصلی ایران فقط در تولید زعفران خلاصه نمیشود. توسعه برندهای ایرانی، افزایش صادرات بستهبندیشده، بهبود استانداردهای کیفی و ایجاد ارتباط مستقیم با خریداران خارجی میتواند سهم کشور را از ارزش اقتصادی بازار جهانی افزایش دهد.
سوالات متداول درباره بزرگترین صادر کننده زعفران
بزرگترین صادر کننده زعفران جهان در سال ۲۰۲۵ کدام کشور است؟
طبق دادههای گزارششده در WITS بانک جهانی، اسپانیا با حدود ۷۰٫۹۴ میلیون دلار ارزش صادرات ثبتشده، در صدر کشورهای گزارشدهنده قرار گرفته است.
بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان کدام کشور است؟
ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان است و بر اساس اطلاعات فائو، حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد تولید جهانی این محصول را در اختیار دارد.
ارزش صادرات زعفران اسپانیا در سال ۲۰۲۴ چقدر بوده است؟
ارزش صادرات ثبتشده زعفران اسپانیا در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۶٫۲۲ میلیون دلار گزارش شده است.
اسپانیا چه مقدار زعفران از ایران وارد میکند؟
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴، اسپانیا حدود ۳۹٬۶۴۹ کیلوگرم زعفران به ارزش ۵۰٫۷۴ میلیون دلار از ایران وارد کرده است.
مهمترین رقبای ایران در بازار صادرات زعفران کدام کشورها هستند؟
اسپانیا و افغانستان از بازیگران مهم بازار زعفران هستند. همچنین کشورهایی مانند هلند، عمان و هند در آمار تجارت جهانی این محصول حضور دارند.
چرا حجم صادرات در برخی آمارهای زعفران مشخص نیست؟
برخی کشورها ارزش صادرات را گزارش میکنند، اما اطلاعات وزنی محمولهها در پایگاه آماری ثبت یا منتشر نمیشود. به همین دلیل، در بررسی تجارت زعفران باید ارزش و حجم صادرات را دو شاخص جداگانه در نظر گرفت.
منابع برای بزرگترین صادرکننده زعفران
1. World Bank – WITS
برای بررسی ارزش و حجم صادرات زعفران کشورهای مختلف در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵.
2. United Nations – UN Comtrade
برای مقایسه آمار صادرات و واردات زعفران و بررسی تجارت بین کشورها با کد تعرفه HS 091020.
3. FAO – FAOSTAT
برای بررسی میزان تولید زعفران و جایگاه ایران در تولید جهانی.
4. Cardone et al. (2020)
Saffron (Crocus sativus L.), the king of spices: An overview.
مجله Scientia Horticulturae.
